Jak terapia poznawczo-behawioralna zmienia podejście do alkoholu i pozytywne doświadczenia związane z piciem?

Terapia poznawczo-behawioralna jest skuteczną formą terapii w leczeniu uzależnienia od alkoholu. Jej centralnym punktem jest praca nad przekonaniami pacjenta dotyczącymi skutków spożycia alkoholu. Ważnym aspektem leżącym u podłoża inicjowania, kontynuowania i problematycznego używania alkoholu są właśnie pozytywne przekonania na temat efektów użycia alkoholu. Jak te przekonania zmienia terapia poznawczo-behawioralna?

Przeprowadzono badanie, w którym m.in. postawiono hipotezę, że zmiana przekonań na temat efektów używania alkoholu ma istotny związek ze skutkami terapii uzależnienia. W badaniu wzięły udział osoby uzależnione od alkoholu, które ukończyły 12-tygodniowy program terapii poznawczo-behawioralnej skoncentrowanej na abstynencji. Praca terapeutyczna opierała się na identyfikowaniu i modyfikowaniu przekonań dotyczących skutków użycia alkoholu, wzmacnianiu skuteczności w odmawianiu picia, nabywaniu umiejętności radzenia sobie z głodem alkoholowym, stosowaniu zachowań alternatywnych oraz rozwiązywaniu problemów. Badani wypełniali kwestionariusze przed odbyciem programu terapii i po jej zakończeniu, następnie porównano uzyskane wyniki.

Przeprowadzone badanie wskazało, że wśród osób badanych uczestniczących w terapii zmiana dotyczyła tych osób, które ukończyły cały program terapeutyczny. Uzyskanych wyników nie można uogólniać i przenosić na osoby, które uczestniczyły tylko w jakiejś jego części. Zgodnie z przewidywaniami, po ukończonym cyklu terapii u osób uzależnionych spadły pozytywne oczekiwania co do skutków spożycia alkoholu, a negatywne – wzrosły. Największe spadki dotyczyły oczekiwań, takich jak reducja napięcia i akceptacja społeczna, zaś największy wzrost odnosił się do zmiany stanu emocjonalnego.

Inaczej niż zakładano, nie zaobserwowano, aby większa liczba dni abstynenckich przyczyniała się do większych zmian w pozytywnych oczekiwaniach co do efektów spożycia alkoholu. Natomiast zaobserwowano, iż większa liczba trzeźwych dni znacząco wpływa na wzrost negatywnych przekonań na temat skutków picia na stan emocjonalny. Nie ustalono, czy większa liczba trzeźwych dni przyczynia się do zmniejszenia motywacji do sięgania po alkohol, czy dłuższa abstynencja sprzyja zmianie odnośnie tego oczekiwania. Dłuższy okres abstynencji sprzyja spadkowi pozytywnych oczekiwań na temat redukcji napięcia przy użyciu alkoholu (niezależnie od uczestnictwa w terapii). Okazuje się równocześnie, że przekonania dotyczącego tego efektu są ważnym predyktorem złamania abstynencji (tzn. w przypadku niewielkiej zmiany w tym obszarze zwiększa się szansa na powrót do picia). To istotny wynik tego badania, z którego mogą skorzystać zarówno terapeuci, jak i pacjenci i poświęcić uwagę pracy nad samym przekonaniem, jak i poszukiwaniem alternatywnych sposobów redukcji napięcia.

Dalszych analiz wymagają zaobserwowane zależności w zmianach dotyczących różnych przekonań odnośnie do skutków spożycia alkoholu u różnych grup wiekowych.

Źródło:
Coates J.M., Gullo M.J., Feeney G.F.X., Young R., Dingle G.A., Connor J.P., Alcohol Expectancies Pre- and Post-Alcohol Use Disorder Treatment: Clinical Implications.

Fot. Tom Sodoge, Unsplash.com