Wczesna adolescencja to etap, w którym wiele zachowań dopiero się kształtuje — także tych ryzykownych. Artykuł opublikowany w Drug and Alcohol Dependence analizuje, czy czas spędzany w mediach społecznościowych u bardzo młodych nastolatków wiąże się z późniejszym eksperymentowaniem z konopiami, a także co może tłumaczyć ten związek.
Autorzy koncentrują się na tzw. oczekiwaniach wobec marihuany (cannabis expectancies), czyli przekonaniach o tym, jakie skutki przyniesie użycie — zarówno pozytywnych (np. „pomoże się odprężyć”), jak i negatywnych (np. „może zaszkodzić”).
Dane wykorzystane w badaniu
Badacze wykorzystali dane zebrane na przestrzeni 2018 – 2020 dla projektu Adolescent Brain Cognitive Development (ABCD), co pozwoliło oprzeć wnioski na szerokiej próbie i obserwacji w czasie. W analizie uwzględniono 7691 uczestników, którzy w punkcie wyjścia mieli średnio ok. 12 lat. Kluczowe jest to, że pomiary ułożono sekwencyjnie: najpierw oceniono dzienny czas korzystania z social mediów, po roku sprawdzono oczekiwania wobec konopi, a po kolejnym roku — czy doszło do eksperymentowania z marihuaną. Taki układ umożliwia testowanie hipotezy, że „po drodze” mogą zmieniać się przekonania, które zwiększają podatność na inicjację. W modelach kontrolowano istotne czynniki, w tym używanie konopi przez znajomych — jeden z najsilniejszych predyktorów inicjacji. To ogranicza ryzyko, że obserwowany związek jest wyłącznie „odbijaniem” wpływu grupy rówieśniczej.
Analiza wyników badania
Autorzy postawili pytanie, czy większa ekspozycja na social media w jednym momencie przewiduje większą szansę spróbowania konopi dwa lata później oraz czy część tego związku można wyjaśnić zmianą oczekiwań. W praktyce chodzi o to, czy środowisko cyfrowe może sprzyjać temu, że młody człowiek zaczyna postrzegać marihuanę bardziej przez pryzmat potencjalnych korzyści, a słabiej dostrzega ryzyka.
Wyniki wskazały, że większa ilość czasu w mediach społecznościowych w punkcie wyjścia wiązała się z wyższym prawdopodobieństwem eksperymentowania z konopiami dwa lata później. Jednocześnie znaczenie miały same oczekiwania: osoby z silniejszymi pozytywnymi przekonaniami na temat efektów marihuany częściej eksperymentowały z nią w kolejnym roku, natomiast silniejsze oczekiwania negatywne wiązały się z mniejszą szansą inicjacji.
Szczególnie istotne są wyniki dotyczące mechanizmu pośredniego. Autorzy oszacowali, jak duża część relacji prowadzących od korzystania z social mediów do eksperymentowania może przechodzić przez oczekiwania wobec konopi. Okazało się, że pozytywne oczekiwania wyjaśniały około 19,8% tej zależności, a negatywne oczekiwania około 13,6%. W praktyce sugeruje to, że część ryzyka może mieć charakter poznawczy: im bardziej korzyści są „pod ręką” w wyobraźni, a koszty mniej obecne, tym niższy może być próg pierwszej decyzji o spróbowaniu.
Wnioski z analizy
Mierzone było przede wszystkim natężenie korzystania z social mediów, a nie typ oglądanych treści — nie wiadomo więc, czy kluczowa jest ogólna ekspozycja, czy raczej kontakt z konkretnymi przekazami normalizującymi używanie. Po drugie, badanie dotyczyło eksperymentowania, czyli wczesnego etapu zachowania, a nie rozwoju zaburzenia używania. Wreszcie, zawsze istnieje możliwość, że część zależności wynika ze wspólnych czynników (np. cech temperamentu, problemów emocjonalnych lub środowiska rodzinnego), których nie da się w pełni „wyczyścić” statystycznie.
Najbezpieczniejszy wniosek brzmi: u młodych nastolatków większa ekspozycja na media społecznościowe wiąże się z podwyższonym ryzykiem wczesnej inicjacji konopi, a część tej relacji można tłumaczyć przekonaniami o marihuanie. To ważne, bo przesuwa akcent z ogólnego „mniej telefonu” na bardziej mierzalny cel, czyli pracę nad oczekiwaniami: korygowanie mitów, wzmacnianie świadomości kosztów i ryzyk, rozmowa o wpływie treści i presji rówieśniczej.
Źródło:
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0376871625004004
Zostaw swój komentarz:
Mogą Cię zainteresować:
Dodaj komentarz