Mniejszy pociąg do nielegalnych substancji i tradycyjnych papierosów, ale za to alarmujący wzrost sięgania po leki bez recepty i e-papierosy. Najnowsze badanie CBOS i KCPU „Młodzież 2025” pokazuje wyraźny przełom w zachowaniach ryzykownych polskich uczniów. Zamiast rekreacyjnego odurzania się, młodzi ludzie coraz częściej szukają w aptecznych preparatach ulgi w stresie i lęku.
Marihuana i amfetamina w odwrocie
Przez całe dekady słowo „narkotyk” kojarzyło się młodzieży głównie z marihuaną, amfetaminą czy dopalaczami. Dane z raportu „Młodzież 2025” pokazują jednak, że klasyczne nielegalne substancje tracą na popularności.
W ciągu ostatniego roku po jakikolwiek nielegalny narkotyk sięgnęło około 9% uczniów ostatnich klas szkół ponadpodstawowych. Dla porównania jeszcze kilkanaście lat temu do takich prób przyznawał się co czwarty badany. Najpopularniejsza wciąż pozostaje marihuana (i haszysz), po którą w ciągu minionego roku sięgnęło 12,3% uczniów (wobec 19% w 2021 roku). Wyraźnie spadła też bezpośrednia ekspozycja na rynek narkotykowy. Ponad 66% badanych twierdzi, że w ich otoczeniu nikt nie zażywa środków odurzających.
Apteczka zamiast dilerów: cicha epidemia leków bez recepty
Prawdziwy przełom i powód do niepokoju ekspertów kryje się jednak na półkach aptecznych. Młodzież coraz rzadziej szuka wrażeń na czarnym rynku, a coraz częściej sięga po leki uspokajające i nasenne dostępne bez recepty (tzw. leki OTC).
Doświadczenie z tego typu preparatami deklaruje już ponad 20% badanych – to niemal dwukrotny wzrost w porównaniu z edycją badania z 2021 roku (wtedy było to około 12%). Badacze podkreślają, że motywacją młodzieży rzadko jest chęć ucieczki w imprezowy stan odurzenia. W większości przypadków mamy do czynienia z tzw. samoleczeniem: próbą poradzenia sobie z przewlekłym stresem, lękiem przed szkołą i problemami ze snem.
Leki na receptę pod kontrolą i poza nią
Nie bez znaczenia pozostaje ogólny stan psychiczny młodego pokolenia. W raporcie aż 42% uczniów wykazało umiarkowane lub silne objawy depresyjne. Konsekwencją tego jest również wyższy wskaźnik korzystania z profesjonalnej terapii oraz leczenia farmakologicznego:
- Około 14% młodzieży zadeklarowało przyjmowanie leków psychotropowych (przepisywanych na receptę przez lekarza psychiatry, takich jak antydepresanty czy leki przeciwlękowe).
- Jednocześnie aż 27% badanych potwierdziło, że w ostatnim czasie korzystało ze wsparcia psychologa, psychoterapeuty lub psychiatry.
Dla części młodych ludzi dostęp do leków na receptę staje się jednak także pokusą do eksperymentowania poza kontrolą lekarską, co stawia wyzwania przed systemem kontroli dystrybucji środków medycznych.
Nowy profil młodocianego konsumenta
Podsumowując obraz wyłaniający się z badania „Młodzież 2025”, styl sięgania po substancje psychoaktywne przeszedł gruntowną ewolucję. Alkohol i tradycyjne papierosy (po które regularnie sięga już tylko 6% uczniów) ustępują miejsca e-papierosom (używanym regularnie przez 32% badanych) oraz środkom uspokajającym i nasennym. Młodzi Polacy nie szukają już buntu poprzez twarde narkotyki – szukają sposobów na przetrwanie presji codzienności.
Źródło: Fundacja CBOS, „Młodzież 2025. Raport z badań ilościowych”, badanie sfinansowane przez Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, maj 2026. Raporty KCPU: https://kcpu.gov.pl/statystyki-i-raporty/raporty-z-badan/
Zostaw swój komentarz:
Dodaj komentarz