Zaburzenia lękowe i depresyjne często współwystępują z problemami związanymi z alkoholem. Jednym z najbardziej intuicyjnych wyjaśnień jest tzw. samoleczenie: alkohol może być używany do chwilowego zmniejszenia napięcia, lęku czy obniżonego nastroju. Nowe badanie pokazuje jednak, że zależność może być bardziej złożona. Osoby podatne na zaburzenia lękowe i depresyjne mogą jednocześnie wykazywać większą podatność na negatywne konsekwencje picia, nawet zanim zaburzenie psychiczne zostanie rozpoznane.
Autorzy mówią w tym kontekście o wspólnej podatności. Ich wyniki nie wskazują jednego konkretnego biologicznego mechanizmu. Jednak są zgodne z hipotezą, że część procesów zwiększających ryzyko zaburzeń lękowych i depresyjnych może jednocześnie sprzyjać rozwojowi problemów alkoholowych.
Dlaczego lęk, depresja i problemy alkoholowe tak często występują razem?
Zaburzenia lękowe i depresyjne, określane są w badaniu wspólnym terminem internalizing disorders (INTD). Najczęściej przywoływane wyjaśnienie zakłada, że osoby odczuwające lęk czy obniżony nastrój częściej sięgają po alkohol, aby zmniejszyć przykre emocje. Taki mechanizm rzeczywiście występuje, ale zdaniem autorów nie tłumaczy całego zjawiska.
Ich wcześniejsze badanie przyniosło interesującą obserwację. Po uwzględnieniu ilości wypijanego alkoholu, wzorca picia, płci, sytuacji społeczno-ekonomicznej i rodzinnej historii problemów alkoholowych osoby z aktualnymi lub przebytymi zaburzeniami lękowymi i depresyjnymi nadal zgłaszały więcej objawów związanych z alkoholem niż osoby bez takich zaburzeń.
Więcej problemów przy podobnym poziomie picia
Autorzy określili to zjawisko jako alkoholowy „harm paradox”. Nie chodzi o to, że osoby z lękiem czy depresją muszą pić więcej. Przeciwnie. Hipoteza zakłada, że u części z nich objawy związane z alkoholem mogą pojawiać się przy mniejszej ekspozycji niż u innych osób.
Problemy alkoholowe oceniane w badaniach populacyjnych nie ograniczają się przy tym do ilości wypijanego alkoholu. Obejmują konsekwencje i symptomy charakterystyczne dla zaburzenia używania alkoholu, takie jak trudność w kontrolowaniu picia czy kontynuowanie go mimo negatywnych skutków.
Najnowsze badanie
Wcześniejsza analiza miała przede wszystkim charakter przekrojowy. Z kolei w najnowszym badaniu naukowcy wykorzystali dwie fale amerykańskiego projektu National Epidemiologic Survey on Alcohol and Related Conditions (NESARC). Te same osoby badano dwukrotnie w odstępie około trzech lat.
NESARC jest dużym, reprezentatywnym badaniem dorosłej populacji Stanów Zjednoczonych. W pierwszej fali, przeprowadzonej w latach 2001–2002, uczestniczyły 43 093 osoby. Około trzy lata później ponownie przebadano 34 653 uczestników. W wywiadach zbierano szczegółowe dane dotyczące spożycia alkoholu, objawów zaburzeń związanych z jego używaniem oraz zaburzeń psychicznych.
Badacze zauważyli, że problemy alkoholowe pojawiały się wcześniej niż lęk lub depresja. To właśnie ten wynik jest najważniejszym elementem badania.
Osoby, u których podczas drugiego pomiaru rozpoznano zaburzenie internalizacyjne, ale które nie miały go ani podczas pierwszego badania, ani wcześniej, już w pierwszej fali doświadczały większej liczby objawów alkoholowych w stosunku do poziomu swojego picia niż osoby, które nie miały zaburzeń lękowych lub depresyjnych w żadnym z dwóch pomiarów.
Co więcej, zależność była jeszcze silniejsza u osób, u których zaburzenie lękowe lub depresyjne występowało już podczas pierwszego pomiaru.
Dlaczego ten wynik jest ważny?
Gdyby problemy alkoholowe wynikały przede wszystkim z picia podejmowanego w odpowiedzi na lęk czy depresję, można byłoby oczekiwać, że zwiększone problemy związane z alkoholem pojawią się po wystąpieniu zaburzenia psychicznego. Tymczasem w badaniu część osób wykazywała większą podatność na konsekwencje picia jeszcze zanim w kolejnych latach pojawiło się u nich zaburzenie lękowe lub depresyjne. To nie wyklucza samoleczenia. Osoba z lękiem może sięgać po alkohol, aby ograniczyć napięcie, a depresja może wpływać na sposób i częstotliwość picia. Wyniki sugerują jednak, że mechanizm ten może być tylko jednym z elementów bardziej złożonej zależności.
Co może oznaczać „wspólna podatność”?
Autorzy odwołują się przede wszystkim do podobieństw obserwowanych w układach mózgowych odpowiedzialnych za stres, nastrój i przetwarzanie emocji.
W swojej hipotezie zakładają, że część neurobiologicznych nieprawidłowości związanych z rozwojem uzależnienia występuje również u osób z zaburzeniami lękowymi i depresyjnymi. Jeżeli rzeczywiście tak jest, alkohol może oddziaływać na układ już bardziej podatny na rozwój problemów. Oznaczać to może, że do pojawienia się podobnego nasilenia problemów u niektórych osób może wystarczyć mniejsza ekspozycja na alkohol.
Badanie nie pozwala przewidzieć, u której konkretnej osoby rozwinie się zaburzenie używania alkoholu. Nie oznacza również, że osoba z depresją lub zaburzeniem lękowym jest skazana na problemy alkoholowe. Pokazuje jednak zależność występującą na poziomie dużej populacji i dostarcza argumentu na rzecz hipotezy o wspólnych czynnikach podatności. Lęk, depresja i problemy alkoholowe mogą częściowo wyrastać z nakładających się mechanizmów, a pojawienie się jednego z nich może być sygnałem, że warto zwrócić uwagę również na pozostałe.
Źródło:
Zostaw swój komentarz:
Dodaj komentarz