Ból głowy, nudności, zmęczenie czy odwodnienie to dobrze znane objawy kaca. U części osób dzień po spożyciu alkoholu wiąże się jednak również z wyraźnym pogorszeniem samopoczucia psychicznego. Może pojawić się napięcie, niepokój, przygnębienie, a czasem trudne do sprecyzowania poczucie, że wydarzy się coś złego. Zjawisko to bywa określane mianem „hangxiety” – połączeniem angielskich słów hangover i anxiety.
Nie jest ono wcale marginalne. Przywoływane przez badaczy wcześniejsze dane wskazują, że objawów lękowych podczas kaca może doświadczać około 20% osób pijących alkohol, a obniżonego nastroju – około 30%. Co ważne, nie chodzi wyłącznie o typowy żal po imprezie czy analizowanie wydarzeń poprzedniego wieczoru. Lęk towarzyszący kacowi może przyjmować postać bardziej ogólnego napięcia i poczucia zagrożenia, które pojawia się lub nasila właśnie po ustąpieniu działania alkoholu.
Dlaczego jedni następnego dnia odczuwają przede wszystkim zmęczenie, a inni zmagają się dodatkowo z silnym niepokojem? Najnowsze badania sugerują, że odpowiedzi należy szukać nie tylko w ilości wypitego alkoholu. Duże znaczenie mogą mieć indywidualne sposoby regulowania emocji, wcześniejszy poziom lęku, skłonność do negatywnego myślenia, a być może także procesy fizjologiczne zachodzące w organizmie podczas kaca.
Przebieg badania
Badacze analizowali grupę 217 studentów spożywających alkohol. Uczestnicy najpierw wypełnili kwestionariusze dotyczące m.in. lęku, depresji, regulowania emocji oraz nawracających negatywnych myśli. Po dwóch tygodniach ponownie oceniano ich samopoczucie i pytano o doświadczenia związane z kacem.
Do drugiego etapu przystąpiło 136 osób, z których 39 zgłosiło co najmniej jeden epizod kaca. Jednym z najbardziej interesujących wyników okazało się to, że sama ilość spożywanego alkoholu miała stosunkowo niewielkie znaczenie dla wyjaśnienia, dlaczego u jednej osoby lęk po alkoholu był silniejszy niż u innej. Znacznie większą rolę odgrywały czynniki psychologiczne.
Obserwacje
Najsilniej z nasileniem „hangxiety” wiązała się tzw. sytuacyjna dysregulacja emocji, czyli trudność w rozpoznawaniu, rozumieniu i regulowaniu własnych reakcji emocjonalnych w konkretnej sytuacji. Nie chodzi więc wyłącznie o stałą cechę osobowości – regulacja emocjonalna może zmieniać się zależnie od okoliczności. To szczególnie ważne w kontekście kaca. Organizm znajduje się wówczas w stanie fizycznego dyskomfortu, a zdolność do radzenia sobie z trudnymi emocjami może być osłabiona. Badacze zwracają uwagę, że właśnie regulacja emocji oceniana blisko momentu wystąpienia kaca może być bardziej znacząca niż ogólna, utrwalona skłonność do określonego sposobu reagowania.
Drugim istotnym czynnikiem był ogólny poziom lęku. Osoby, które na co dzień wykazywały większe jego nasilenie, były bardziej podatne na lęk pojawiający się podczas kaca.
W badaniu pojawił się jeszcze jeden interesujący trop. Z większym nasileniem lęku podczas kaca związane były także objawy depresyjne pojawiające się w czasie fizycznej choroby. Autorzy rozważają, czy zależność ta może częściowo wskazywać na rolę procesów zapalnych. Kac wiąże się bowiem nie tylko z subiektywnym złym samopoczuciem, ale także z fizjologicznymi reakcjami organizmu. Wcześniejsze badania wykazywały związki między stanem zapalnym a pogorszeniem nastroju oraz nasileniem objawów lękowych.
Badacze analizowali również tzw. powtarzające się negatywne myślenie, określane w literaturze jako RNT (repetitive negative thinking). To tendencja do długotrwałego powracania do negatywnych treści – analizowania problemów, rozpamiętywania czy wielokrotnego odtwarzania tych samych obaw. Może mieć to szczególne znaczenie po alkoholu, kiedy fizyczne osłabienie spotyka się z tendencją do analizowania wydarzeń poprzedniego wieczoru. Zwykła niepewność może wówczas łatwo przerodzić się w dłuższy ciąg negatywnych myśli, dodatkowo zwiększający napięcie.
Lęk przed samym lękiem
Do interesujących wniosków prowadzi również drugie badanie przywołane w materiale. Objęło ono 334 młodych dorosłych w wieku od 19 do 29 lat, którzy doświadczyli kaca w ciągu dwóch tygodni poprzedzających badanie. Tym razem naukowcy skupili się na tzw. wrażliwości na lęk – czyli obawie przed odczuciami fizycznymi i emocjami towarzyszącymi reakcji lękowej. Sprawdzano, czy jej różne wymiary mogą przewidywać późniejsze występowanie lęku i obniżonego nastroju podczas kaca.
Po miesiącu okazało się, że szczególnie poznawczy wymiar wrażliwości na lęk wiązał się z większym nasileniem „hangxiety”. Nie zaobserwowano natomiast analogicznej zależności w przypadku depresyjnego nastroju podczas kaca. Wynik ten wzmacnia obraz wyłaniający się z głównego badania: to, jak dana osoba interpretuje własne emocje i jak na nie reaguje, może mieć duże znaczenie dla tego, jak psychicznie przeżywa dzień po spożyciu alkoholu.
Dlaczego „hangxiety” jest czymś więcej niż nieprzyjemnym kacem?
Lęk po alkoholu może wydawać się przejściowym problemem, który znika wraz z pozostałymi objawami kaca. Badacze zwracają jednak uwagę, że warto przyglądać mu się również z perspektywy długofalowych wzorców picia.
Wcześniejsze analizy sugerują bowiem, że większe obciążenie psychiczne podczas kaca może wiązać się z utrzymywaniem intensywnego epizodycznego picia. To szczególnie istotne, jeśli alkohol pełni jednocześnie funkcję sposobu radzenia sobie z lękiem. Może wówczas pojawić się niekorzystny schemat: napięcie sprzyja sięganiu po alkohol, alkohol początkowo je obniża, natomiast następnego dnia lęk wraca lub się nasila.
Źródło:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41564954
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0741832926001564?via%3Dihub
Zostaw swój komentarz:
Dodaj komentarz