Epizody intensywnego picia alkoholu są szczególnie istotnym problemem w okresie dorastania i wczesnej dorosłości. Wtedy wzorce używania alkoholu dopiero się kształtują. Jednocześnie jest to okres intensywnego rozwoju, w tym także części mózgu odpowiedzialnych za kontrolę emocji, reakcję na stres i podejmowanie decyzji.
Nowe badanie przeprowadzone na The Ohio State University pokazuje, że u młodych osób, które w ciągu sześciu miesięcy zwiększały częstotliwość binge drinking, wzrastała również fizjologiczna reaktywność na nieprzewidywalne zagrożenie. Takiej zmiany nie zaobserwowano u osób, które ograniczyły intensywne picie lub utrzymały je na podobnym poziomie. Wyniki sugerują, że reakcja na niepewne zagrożenie nie musi być stałą cechą zwiększającą podatność na problemowe picie. Może również zmieniać się wraz z nasilaniem tego zachowania.
Czym jest reakcja na nieprzewidywalne zagrożenie?
Badacze wskazali reakcję na zagrożenie przewidywalne i nieprzewidywalne. Jeśli wiadomo, kiedy pojawi się nieprzyjemny bodziec, organizm reaguje przede wszystkim krótkotrwałym strachem. Inaczej wygląda sytuacja, gdy nie wiadomo, kiedy zagrożenie nastąpi, jak długo będzie trwało lub jak będzie intensywne. Tego rodzaju niepewność wywołuje bardziej utrzymujące się napięcie, czujność i lęk antycypacyjny.
Właśnie reakcja na nieprzewidywalne zagrożenie jest analizowana jako potencjalny czynnik ryzyka zaburzenia używania alkoholu. Wcześniejsze badania wykazały, że osoby z AUD mogą reagować na tego typu sytuacje silniej niż osoby bez problemów alkoholowych. Co więcej, większa reaktywność na niepewne zagrożenie była wcześniej wiązana z nasileniem objawów uzależnienia oraz piciem motywowanym chęcią poradzenia sobie z trudnymi emocjami.
Jak przeprowadzono badanie?
W badaniu uczestniczyły 134 osoby w wieku od 16 do 19 lat mieszkające w okolicach Columbus w stanie Ohio. Wszystkie znajdowały się na stosunkowo wczesnym etapie kontaktu z alkoholem. W momencie rozpoczęcia badania deklarowały spożycie więcej niż jednego, ale mniej niż 100 standardowych drinków w całym życiu. Nie miały rozpoznanego zaburzenia używania alkoholu ani innych zaburzeń związanych z używaniem substancji.
Każda osoba uczestniczyła w dwóch sesjach laboratoryjnych na początku badania, a następnie ponownie po sześciu miesiącach. Jedna sesja służyła do pomiaru fizjologicznej reakcji przestrachu, natomiast druga obejmowała funkcjonalny rezonans magnetyczny. Dodatkowo uczestnicy regularnie przekazywali informacje dotyczące swojego spożycia alkoholu.
Po sześciu miesiącach 50 osób, czyli nieco ponad 37% badanych, zwiększyło częstotliwość takich epizodów. U 59 osób nie nastąpiła zmiana, natomiast 25 uczestników ograniczyło częstotliwość intensywnego picia. W grupie zwiększającej binge drinking średnia liczba takich epizodów wzrosła z około 1,5 w ciągu trzech miesięcy na początku badania do ponad 4 po pół roku. U osób ograniczających binge drinking liczba epizodów spadła w tym samym czasie z ponad 3 do mniej niż jednego.
Jak badano reakcję na zagrożenie?
W eksperymencie wykorzystano procedurę, która umożliwia porównanie reakcji organizmu w trzech sytuacjach: bez zagrożenia, przy zagrożeniu przewidywalnym oraz przy zagrożeniu nieprzewidywalnym. W czasie zadania badacze mierzyli odruch mrugnięcia wywołany nagłym dźwiękiem. Tzw. reakcja przestrachu jest automatyczną odpowiedzią organizmu i stanowi obiektywny wskaźnik reaktywności na zagrożenie. Im silniejszy odruch w warunkach niepewności, tym większą reaktywność na nieprzewidywalne zagrożenie przyjmuje się u danej osoby. Równolegle za pomocą fMRI analizowano aktywność mózgu.
Uczestnikom podawano łagodne impulsy elektryczne. W jednej części zadania dokładnie wiedzieli, kiedy impuls się pojawi. W drugiej mógł wystąpić w dowolnym momencie.
Wzrost binge drinking wiązał się z silniejszą reakcją na niepewność
Najważniejszy wynik badania dotyczył fizjologicznej reakcji przestrachu. U młodych osób, które zwiększyły częstotliwość binge drinking, po sześciu miesiącach obserwowano istotnie silniejszą reakcję na nieprzewidywalne zagrożenie. Takiego wzrostu nie stwierdzono ani u osób, które utrzymały poziom intensywnego picia bez zmian, ani u tych, które zaczęły pić w ten sposób rzadziej.
Co ważne, zależność dotyczyła właśnie nieprzewidywalnego zagrożenia. Nie zaobserwowano analogicznego efektu w przypadku sytuacji, w której uczestnicy dokładnie wiedzieli, kiedy pojawi się nieprzyjemny bodziec. Może to wskazywać, że zwiększające się binge drinking jest powiązane przede wszystkim ze zmianą sposobu reagowania na niepewność i oczekiwanie na potencjalne zagrożenie.
Badacze sprawdzili również, czy podobna zależność występuje wtedy, gdy bierze się pod uwagę całkowitą liczbę wypitych drinków, a nie liczbę epizodów binge drinking. Nie znaleziono takiego związku. Zmiana ogólnego spożycia alkoholu w ciągu sześciu miesięcy nie była istotnie związana ze zmianą reakcji przestrachu na nieprzewidywalne zagrożenie.
Alkohol, napięcie i mechanizm błędnego koła
Wyniki badania są szczególnie interesujące w kontekście tzw. mechanizmu negatywnego wzmocnienia. Wcześniejsze eksperymenty pokazały, że alkohol może krótkotrwale zmniejszać fizjologiczną reakcję na nieprzewidywalne zagrożenie. Osoba silnie reagująca na niepewność może więc doświadczać po wypiciu alkoholu chwilowej redukcji napięcia.
Jeśli jednocześnie częstsze epizody intensywnego picia wiążą się z nasilaniem reaktywności na nieprzewidywalne zagrożenie w okresach trzeźwości, może powstać mechanizm sprzyjający kolejnemu sięganiu po alkohol. Większe napięcie zwiększa motywację do picia. Alkohol czasowo je zmniejsza, a powtarzające się intensywne picie może z czasem wiązać się z jeszcze większą reaktywnością na stres.
Wyniki nie dowodzą, że binge drinking bezpośrednio zmienia reakcję organizmu na zagrożenie. Wskazują jednak, że intensywne epizody picia i podatność na stres mogą rozwijać się równolegle już na bardzo wczesnym etapie używania alkoholu. Badacze zwracają jednak uwagę, że fizjologiczna reakcja na nieprzewidywalne zagrożenie może być interesującym wskaźnikiem do dalszych badań nad ryzykiem problemowego picia.
Źródło:
Zostaw swój komentarz:
Mogą Cię zainteresować:
Dodaj komentarz