Gdy mówimy o używkach wśród młodych ludzi, częściej myślimy o alkoholu, papierosach czy narkotykach. Tymczasem najnowsze dane z raportu ESPAD 2024, tego samego międzynarodowego badania monitorującego używanie substancji psychoaktywnych przez młodzież szkolną i młodych dorosłych, pokazują, że w tle tych klasycznych zagrożeń pojawia się jeszcze jedna – często niedostrzegana – kategoria: leki uspokajające i nasenne bez recepty.
Coraz większe zagrożenie
Badania przeprowadzone w 2024 r. w dużej, reprezentatywnej próbie młodzieży 15-18 lat i młodych dorosłych 18-24 lat w Polsce wskazują, że odsetek osób, które przyznały się do stosowania leków uspokajających lub nasennych bez recepty w celu odurzenia lub zmiany nastroju, jest alarmująco wysoki. W grupie uczniów w wieku szkolnym oraz młodych dorosłych aż co czwarta osoba zadeklarowała takie używanie w ciągu ostatnich 12 miesięcy.
To oznacza, że wśród młodzieży substancje te nie funkcjonują tylko jako środki „na sen” czy „na stres”, ale coraz częściej jako narzędzie zmieniania nastroju albo samoregulacji emocji – podobnie jak alkohol i inne używki. Fakt ten wpisuje się w szerszy obraz zachowań, w których młodzi ludzie próbują radzić sobie z trudnymi emocjami, presją szkolną, lękiem czy przemęczeniem poprzez dostępne środki farmakologiczne.
Młodzież i młodzi dorośli – podobne wzorce używania
Co istotne, używanie leków nasennych i uspokajających bez przepisu lekarskiego nie ogranicza się tylko do nastolatków. W badanej grupie młodych dorosłych (18–24 lata) wskaźnik był podobny, co wskazuje, że ten sposób regulowania nastroju i emocji kontynuuje się po wyjściu ze szkoły. To ważne, ponieważ młodzi dorośli często nie mają już tak bezpośredniego nadzoru rodziców ani systemowych form wsparcia, jakie mogą funkcjonować w środowisku szkolnym.
Trzeba podkreślić, że raport ESPAD nie mówi tylko o liczbach, ale o szerszych kontekstach. Leki nasenne i uspokajające pojawiają się w katalogu substancji używanych obok alkoholu czy marihuany, i w większości przypadków ich stosowanie wiąże się z innymi zachowaniami ryzykownymi – częściej niż osoby, które ich nie stosowały, młodzież sięgała też po inne środki psychoaktywne.
Przyczyny i konsekwencje
Dlaczego młodzi sięgają po leki nasenne i uspokajające bez recepty? Raport ESPAD nie ogranicza się do liczb – sygnalizuje, że jednym z kontekstów jest samoregulacja emocjonalna. W sytuacjach silnego stresu, lęku przed egzaminami, problemów rodzinnych czy społecznych młodzi ludzie mogą sięgać po łatwo dostępne środki, które – choć legalne i łatwiejsze do zdobycia niż narkotyki – niosą podobne ryzyko uzależnienia i szkód zdrowotnych.
Takie używanie może prowadzić nie tylko do problemów z pamięcią, koncentracją czy snem, ale również – jeśli jest połączone z alkoholem – nasilać jego negatywne skutki. Badania wskazują, że łączenie leków uspokajających z alkoholem czy innymi substancjami może zwiększać ryzyko niepożądanych reakcji, a w dłuższej perspektywie – przyczyniać się do rozwoju zaburzeń zdrowia psychicznego i uzależnień.
Źródło: Używanie alkoholu i innych substancji psychoaktywnych wśród uczniów szkół ponadpodstawowych oraz młodych dorosłych w wieku 18-24 lata na terenie Gdańska. Raport z badań socjologicznych, Gdańsk 2024
Zostaw swój komentarz:
Dodaj komentarz