Alkohol a płeć: alkoholu wśród młodych dorosłych w Australii

Młodzi dorośli od lat są grupą, w której picie alkoholu osiąga najwyższe poziomy ryzyka. Jednocześnie w wielu krajach obserwuje się wyraźny spadek konsumpcji wśród młodszych pokoleń. Australijskie badanie obejmujące lata 2001–2023 sprawdza, czy zmienia się także coś więcej: czy zacierają się różnice między kobietami i mężczyznami w zakresie picia alkoholu. Wyniki pokazują, że owszem – różnice maleją. Ale nie dlatego, że kobiety piją więcej. To mężczyźni piją mniej. 

Przez dekady to mężczyźni pili więcej, częściej i bardziej ryzykownie niż kobiety. Konwergencja płci, na której skupiono się w badaniu, oznacza sytuację, w której te różnice zaczynają się zmniejszać – czyli wskaźniki picia kobiet i mężczyzn stają się do siebie bardziej podobne. Może się to dziać na trzy sposoby: kobiety mogą pić więcej, mężczyźni mniej, albo obie zmiany mogą zachodzić równolegle.

Autorzy badania sprawdzili, czy taki proces zachodzi w Australii wśród młodych dorosłych (18–29 lat) i – jeśli tak – w którą stronę zmierza. 

Jak badano zmiany w piciu?

Analiza objęła dane z trzech ogólnokrajowych, reprezentatywnych badań ankietowych, prowadzonych w latach 2001–2023. Łącznie uwzględniono ponad 57 tysięcy młodych dorosłych. 

Badacze nie ograniczyli się do jednego wskaźnika picia. Zestawili kilka wymiarów zachowań: od tego, ile alkoholu wypija się średnio w skali roku, przez to, czy ktoś w ogóle pił w ostatnich 12 miesiącach, aż po wzorce bardziej ryzykowne — takie jak regularne przekraczanie zaleceń zdrowotnych czy epizody intensywnego picia jednorazowego. Dzięki temu dało się uchwycić nie tylko sam fakt spożywania alkoholu, ale również jego „styl” i skalę, a więc to, co z perspektywy zdrowia publicznego najczęściej przesądza o ryzyku szkód.

Najważniejszy trend: młodzi piją mniej

We wszystkich trzech źródłach danych widać wyraźny trend: od początku lat 2010. picie alkoholu wśród młodych dorosłych w Australii spada. Dotyczy to zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Spadki są widoczne w rocznej konsumpcji alkoholu, w odsetku osób pijących w ogóle oraz w większości wskaźników picia ryzykownego. Mimo to młodzi dorośli nadal pozostają grupą o najwyższym poziomie picia ryzykownego w populacji. 

Różnice płciowe w spożywaniu alkoholu

We wszystkich analizach mężczyźni nadal piją więcej niż kobiety i częściej przekraczają progi ryzyka. Jednak od około 2013 roku widać wyraźne zbliżanie się poziomów rocznej konsumpcji. Co ważne: konwergencja następuje dlatego, że spożycie alkoholu przez mężczyzn spada szybciej niż przez kobiety. Nie ma dowodów na to, że kobiety zaczęły pić więcej, by „dogonić” mężczyzn. 

Część nietypowych wyników przypada na lata pandemii COVID-19. Restrykcje, ograniczenia życia towarzyskiego i zamknięcie lokali mogły silniej wpłynąć na mężczyzn, których picie częściej ma charakter społeczny i grupowy. 

Autorzy podkreślają jednak, że ogólny trend spadkowy rozpoczął się jeszcze przed pandemią.

Dlaczego mężczyźni piją mniej? Niektóre badania sugerują, że młodzi mężczyźni coraz częściej dystansują się od tradycyjnych, „twardych” norm męskości związanych z upijaniem się. Wśród młodych ludzi rośnie też znaczenie stylu życia zorientowanego na zdrowie, kondycję fizyczną i kontrolę nad ciałem. Jednocześnie autorzy zwracają uwagę na ważny kontekst: w badaniach i mediach często nadmiernie problematyzuje się picie młodych kobiet, podczas gdy to mężczyźni wciąż piją więcej i ponoszą większe szkody zdrowotne. 

Wnioski z analizy

Różnice w piciu alkoholu przez młodych dorosłych między 2001 a 2023 pokazują, że piją oni coraz mniej – niezależnie od płci. Różnice między kobietami i mężczyznami zmniejszają się, ale głównie dlatego, że mężczyźni ograniczają picie szybciej. To subtelna, ale kluczowa różnica. Interpretowanie konwergencji bez uwzględnienia tego kontekstu może prowadzić do błędnych wniosków i nadmiernego skupienia na kobietach jako „nowym problemie”.

Badacze podkreślają, że potrzebne są dalsze analizy – zwłaszcza jakościowe – by lepiej zrozumieć, co stoi za szybkim spadkiem picia wśród młodych mężczyzn i czy ten trend utrzyma się w kolejnych latach.

Źródło:

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0376871625004533