Konopie medyczne a ryzyko zaburzenia używania

Używanie konopi w celach medycznych nie chroni przed rozwojem problemów związanych z ich stosowaniem. Badanie amerykańskich dorosłych w wieku 40–60 lat pokazuje, że największe znaczenie ma przede wszystkim częstotliwość używania. Niezależnie od tego, czy konopie są stosowane medycznie, czy rekreacyjnie. Wśród osób używających ich niemal codziennie objawy odpowiadające kryteriom zaburzenia używania konopi występowały u prawie połowy badanych. 

Autorzy zwracają jednak uwagę na dwa wyjątki. Po uwzględnieniu częstotliwości używania pewne objawy nadal częściej występowały u kobiet stosujących konopie medycznie oraz u osób w wieku 55–60 lat. 

Badanie dorosłych w średnim wieku

Analiza objęła 5454 Amerykanów w wieku od 40 do 60 lat, którzy deklarowali używanie konopi w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Badacze sprawdzali, czy osoby używające konopi z własnego zalecenia lub recepty medycznej częściej zgłaszały symptomy odpowiadające kryteriom zaburzenia używania konopi – CUD (cannabis use disorder) – niż osoby używające ich wyłącznie pozamedycznie.

W całej grupie osób używających konopi 23,9% zgłaszało co najmniej dwa objawy odpowiadające kryteriom CUD, a 9,4% – cztery lub więcej, czyli poziom odpowiadający umiarkowanemu lub ciężkiemu nasileniu objawów. 

Wyraźnie większe wartości obserwowano przy częstym używaniu. Wśród osób sięgających po konopie co najmniej 20 razy w ciągu ostatnich 30 dni objawy CUD zgłaszało 49,7%, a 23,7% miało co najmniej cztery objawy. Najczęściej występowały problemy fizyczne lub psychiczne związane z używaniem, tolerancja oraz rezygnowanie z innych aktywności. 

Co najmniej dwa objawy CUD występowały u 33,8% osób używających konopi medycznie i u 22,5% osób korzystających z nich wyłącznie pozamedycznie. Umiarkowane lub ciężkie nasilenie objawów dotyczyło odpowiednio 15,1% i 8,7% badanych. Osoby używające medycznie częściej zgłaszały także 10 z 11 analizowanych kryteriów CUD. 

Jednocześnie używały konopi znacznie częściej. Średnia wynosiła 19,6 użyć w ciągu miesiąca w grupie medycznej wobec 9,5 w grupie pozamedycznej. 

Nie cel używania, lecz jego częstotliwość

Gdy badacze statystycznie uwzględnili częstotliwość stosowania konopi, w całej badanej grupie nie było już istotnych różnic pomiędzy używaniem medycznym i pozamedycznym w zakresie żadnego z analizowanych wyników CUD. 

Oznacza to, że większa liczba problemów obserwowana u osób stosujących konopie medycznie była w dużej mierze związana z tym, jak często ich używały, a nie z samym medycznym charakterem stosowania.

Po podzieleniu wyników według płci sytuacja była bardziej złożona. U mężczyzn, po uwzględnieniu częstotliwości używania, medyczny charakter stosowania nie wiązał się już z żadnym z analizowanych objawów CUD. U kobiet pozostały natomiast różnice dotyczące m.in. tolerancji oraz używania większej ilości lub przez dłuższy czas, niż pierwotnie zamierzano. 

Przy porównywalnej częstotliwości używania przewidywane prawdopodobieństwo występowania tolerancji u kobiet wynosiło 23,4% przy używaniu medycznym i 15,9% przy pozamedycznym. 

Autorzy rozważają kilka możliwych wyjaśnień, m.in. różnice biologiczne między kobietami i mężczyznami, większą podatność kobiet na rozwój tolerancji oraz częstsze używanie konopi w celu radzenia sobie z trudnymi emocjami. 

Wyraźniejsze różnice pojawiły się również w starszej części badanej grupy. Wśród osób w wieku 40–50 lat częstotliwość używania wyjaśniała wszystkie różnice pomiędzy używaniem medycznym i pozamedycznym. Inaczej było u osób w wieku 55–60 lat. W tej grupie medyczne używanie (nawet po uwzględnieniu częstotliwości) wiązało się m.in. z większym prawdopodobieństwem umiarkowanych lub ciężkich objawów CUD, tolerancji, problemów fizycznych lub psychicznych związanych z używaniem oraz rezygnowania z części aktywności. 

Autorzy wskazują, że starsi dorośli mogą częściej stosować konopie w związku z przewlekłymi problemami zdrowotnymi, co sprzyja długotrwałemu i regularnemu używaniu. Jednocześnie wraz z wiekiem zmienia się metabolizm i wrażliwość organizmu na substancje psychoaktywne, co może zwiększać podatność na działania niepożądane. 

Wnioski z badania

Najważniejszy wniosek z badania jest stosunkowo prosty: częste używanie konopi zwiększa ryzyko problemów niezależnie od tego, czy konopie są używane medycznie, czy pozamedycznie. Jak podsumowują autorzy, niemal codzienne używanie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem objawów CUD także wtedy, gdy ma ono cel terapeutyczny. 

Ma to praktyczne znaczenie szczególnie tam, gdzie leczenie wiąże się z regularnym lub codziennym stosowaniem. Zdaniem autorów potrzebne jest monitorowanie nie tylko efektów terapeutycznych, ale także rozwoju tolerancji, trudności w ograniczeniu stosowania czy innych problemów charakterystycznych dla CUD.

Źródło:

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0376871626001596