Częste sięganie po alkohol, konopie czy stymulanty idzie w parze z większym obciążeniem psychicznym. Jak pokazują najnowsze badania polskich naukowców, u takich osób różne trudności – od stresu i impulsywności po stany przypominające psychozę – są ze sobą znacznie silniej powiązane niż u abstynentów.
Zespół w składzie Maria Nalberczak-Skóra, Paulina Bagrowska, Aleksandra Olechowska oraz Łukasz Gawęda przyjrzał się relacjom między używkami a kondycją psychiczną. Wyniki tej pracy ukazały się w październiku 2026 roku w czasopiśmie „International Journal of Mental Health and Addiction”.
Badacze analizowali częstotliwość sięgania po alkohol, konopie oraz stymulanty, takie jak kokaina, amfetamina czy metamfetamina. Zestawili te dane z szeregiem trudności psychicznych i psychospołecznych. Uwzględnili m.in. impulsywność, niedawne stresujące wydarzenia, trudne doświadczenia z dzieciństwa oraz tzw. doświadczenia psychotycznopodobne.
Te ostatnie to nietypowe przeżycia przypominające objawy psychozy, ale nieoznaczające schizofrenii ani innej diagnozy psychiatrycznej. Mogą obejmować nadmierną podejrzliwość, przekonanie, że neutralne zdarzenia dotyczą nas osobiście, czy nietypowy odbiór dźwięków.
Co pokazała analiza sieciowa?
W badaniu wzięło udział 1196 dorosłych w wieku od 18 do 51 lat. Anonimowe ankiety internetowe zbierano od lipca 2024 do stycznia 2026 roku. Uczestników podzielono na trzy grupy:
- Abstynenci: 308 osób nieużywających żadnej z badanych substancji.
- Używający rzadziej: 596 osób sięgających po nie od razu w roku do razu w tygodniu.
- Używający często: 292 osoby deklarujące używanie kilka razy w tygodniu lub codziennie.
Naukowcy zastosowali tzw. analizę sieciową. Metoda ta pozwala sprawdzić wzajemne powiązania statystyczne między różnymi problemami. Okazało się, że u osób częściej sięgających po używki trudności psychiczne były ogólnie silniej ze sobą splecione niż u nieużywających, choć sama ogólna struktura tych zależności nie różniła się istotnie.
Urojenia, stres i rodzaj używki
Analiza pokazała istotne różnice w zależności od tego, jak często badani sięgali po konkretne środki. Częstotliwość ich używania była bezpośrednio powiązana z doświadczeniami urojeniopodobnymi, natomiast nie stwierdzono takiego bezpośredniego związku w przypadku zaburzeń odbioru dźwięków. Same doznania psychotycznopodobne silnie łączyły się także z lękiem czy depresją.
Charakter tych relacji zmieniał się również w zależności od grupy:
- Przy rzadszym używaniu: Istotne powiązania z doświadczeniami psychotycznopodobnymi dotyczyły głównie stymulantów. Ważną rolę odgrywały tu impulsywność, inne objawy psychopatologiczne oraz traumy z dzieciństwa.
- Przy częstym używaniu: Doświadczenia urojeniopodobne wiązały się ze wszystkimi trzema rodzajami substancji. Szczególne znaczenie miały tu inne objawy psychiczne oraz niedawny stres.
Sygnał ostrzegawczy, a nie prosta przyczyna
Autorzy podkreślają, że badanie miało charakter przekrojowy i opierało się na deklaracjach uczestników, a nie diagnozach klinicznych. Nie pozwala więc rozstrzygnąć, co jest przyczyną, a co skutkiem. Nie wiadomo, czy używki nasilają problemy psychiczne, czy to osoby z takimi trudnościami częściej szukają w nich ucieczki. Zależność ta może też działać w obie strony.
Zdaniem badaczy częste używanie substancji to ważny sygnał szerszego obciążenia psychicznego. Oceniając zdrowie takich osób, nie należy skupiać się wyłącznie na alkoholu czy narkotykach. Trzeba brać pod uwagę również stres, impulsywność i trudną przeszłość. Naukowcy zaznaczają też, że do pełnego zrozumienia tych mechanizmów potrzebne będą badania prowadzone przez dłuższy czas.
Źródło: NaukawPolsce
Zostaw swój komentarz:
Dodaj komentarz