Rozpoczęcie używania konopi przed 15. rokiem życia może wiązać się z większym ryzykiem późniejszego zaburzenia używania opioidów, a także bardziej ryzykownych form ich przyjmowania. Tak wynika z badania obejmującego dane z ponad dwóch dekad w Stanach Zjednoczonych. Zależność utrzymywała się nawet po uwzględnieniu wielu innych czynników, takich jak używanie innych substancji, problemy psychiczne, zachowania ryzykowne czy trudne doświadczenia z dzieciństwa.
Autorzy nie dowodzą jednak, że wczesne używanie konopi powoduje późniejsze uzależnienie od opioidów. Wyniki wskazują na trwały związek między tymi zjawiskami i pokazują, że szczególnie wczesna inicjacja może być ważnym sygnałem podwyższonego ryzyka.
Dane z lat 2001–2024
Naukowcy z Washington University in St. Louis wykorzystali dane z dwóch dużych amerykańskich projektów epidemiologicznych. Pierwszym był coroczny National Survey on Drug Use and Health z lat 2002–2024. Drugim – dwie edycje National Epidemiological Survey on Alcohol and Related Conditions z lat 2001–2002 oraz 2012–2013. Analizowano osoby dorosłe, pytając m.in. o wiek rozpoczęcia używania konopi oraz zaburzenie używania opioidów.
Za szczególnie wczesną inicjację uznano pierwsze użycie konopi przed ukończeniem 15 lat. Badacze sprawdzali jej związek nie tylko z zaburzeniem używania opioidów (OUD), ale (tam, gdzie pozwalały na to dane) również z dożylnym używaniem heroiny i używaniem nielegalnie produkowanego fentanylu.
Wczesna inicjacja wiązała się z większym ryzykiem OUD
Osoby, które zaczęły używać konopi przed 15. rokiem życia, częściej miały później zaburzenie używania opioidów (OUD). Zależność ta utrzymywała się także po uwzględnieniu innych czynników, takich jak wiek, sytuacja materialna, używanie innych substancji czy intensywne picie alkoholu.
W zależności od analizowanego okresu ryzyko OUD było w tej grupie wyższe od około 1,6 do ponad 4 razy. W badaniu NESARC zaburzenie używania opioidów w ciągu życia występowało u 13,3–13,6% osób, które zaczęły używać konopi przed 15. rokiem życia, wobec 1,4–2,4% w całej badanej populacji. Wyniki pokazują związek między bardzo wczesną inicjacją a późniejszym OUD, ale nie dowodzą, że to konopie były jego bezpośrednią przyczyną.
Depresja, zachowania ryzykowne i inne substancje
Autorzy stopniowo uwzględniali kolejne czynniki, które mogłyby tłumaczyć obserwowany związek. Były to m.in. depresja lub silny stres psychiczny, problemy z zachowaniem i podejmowanie ryzyka, a w części danych również doświadczenia traumy w dzieciństwie oraz rodzinne występowanie problemów narkotykowych.
Po ich uwzględnieniu zależność osłabiała się jedynie częściowo. Podobnie było wtedy, gdy badacze kontrolowali wczesne rozpoczęcie używania alkoholu i tytoniu. Wczesne używanie konopi nadal było niezależnie związane z większym prawdopodobieństwem OUD.
Związek utrzymywał się także wtedy, gdy z analizy wykluczono osoby, które nigdy nie używały konopi. Osoby rozpoczynające przed 15. rokiem życia różniły się pod względem ryzyka OUD również od tych, które zaczynały używać konopi później. Wczesne używanie konopi wiązało się także z większym prawdopodobieństwem dożylnego używania heroiny oraz sięgania po nielegalnie produkowany fentanyl. Zależność utrzymywała się również po uwzględnieniu rozpoznania OUD.
Czy to potwierdza teorię „gateway drug”?
Nie w prostym znaczeniu, zgodnie z którym użycie jednej substancji automatycznie prowadzi do sięgnięcia po kolejną.
Autorzy omawiają kilka możliwych wyjaśnień. Wczesne używanie konopi może być elementem szerszej podatności na zachowania ryzykowne i używanie substancji. Znaczenie mogą mieć również warunki społeczne np. ubóstwo, doświadczenia z dzieciństwa, dostęp do substancji czy grupa rówieśnicza. W badaniu życie poniżej progu ubóstwa było jednym z czynników konsekwentnie związanych z OUD. Autorzy rozważają również mechanizmy biologiczne związane z ekspozycją rozwijającego się mózgu na THC.
Najbezpieczniejszym wnioskiem jest więc stwierdzenie, że bardzo wczesne używanie konopi może być markerem szczególnie wysokiej podatności na późniejsze problemy z opioidami, przy czym źródło tej podatności prawdopodobnie jest wieloczynnikowe.
Dlaczego granica 15 lat ma znaczenie?
W dodatkowych analizach sprawdzano różne momenty rozpoczęcia używania konopi. To inicjacja przed 15. rokiem życia okazała się najbardziej konsekwentnym wskaźnikiem podwyższonego ryzyka OUD we wszystkich analizowanych próbach.
Mimo tych ograniczeń wyniki są wyjątkowo spójne: związek między inicjacją przed 15. rokiem życia a późniejszym OUD utrzymywał się w danych obejmujących ponad dwie dekady, mimo ogromnych zmian w dostępności konopi i charakterze amerykańskiego kryzysu opioidowego.
Dlatego autorzy wskazują przede wszystkim na potrzebę opóźniania wieku pierwszego użycia konopi. Szczególną uwagę warto kierować na dzieci i młodszych nastolatków. Bardzo wczesna inicjacja była najbardziej konsekwentnie związana z późniejszymi problemami z opioidami.
Źródło:
Zostaw swój komentarz:
Mogą Cię zainteresować:
Dodaj komentarz