W Stanach Zjednoczonych obserwuje się systematyczny wzrost codziennego i niemal codziennego używania konopi. Zarówno wśród młodych dorosłych, jak i osób w średnim wieku. Wraz z tym trendem rośnie liczba osób doświadczających negatywnych konsekwencji zdrowotnych, w tym zaburzenia używania konopi (CUD). Jednocześnie jedynie niewielka część osób spełniających kryteria CUD trafia do leczenia. To sprawia, że rośnie zainteresowanie tzw. interwencjami adaptacyjnymi. Takimi, które dostosowują się do zmieniających się w czasie motywów i okoliczności używania substancji.
Dotychczas motywy używania konopi najczęściej traktowano jako względnie stałą cechę osoby. Tymczasem coraz więcej badań pokazuje, że powody sięgania po substancję mogą zmieniać się z dnia na dzień, a nawet w zależności od sytuacji czy nastroju. To właśnie te krótkoterminowe „przesunięcia” mogą mieć kluczowe znaczenie dla ryzyka nasilonego używania.
Przebieg badania
Badacze przeprowadzili 28-dniowe badanie pilotażowe z wykorzystaniem codziennych ankiet internetowych. Uczestnicy – osoby w wieku od 22 do 76 lat, zróżnicowane pod względem płci i pochodzenia etnicznego – każdego dnia raportowali, czy używali konopi poprzedniego dnia, z jakiego powodu to robili oraz w jakim kontekście. Oprócz gotowych kategorii motywów, uczestnicy mogli też własnymi słowami opisać sytuację, w której używali substancji.
Badanie pozwoliło uchwycić nie tylko częstotliwość używania, ale również dynamikę motywów i zbadanie okoliczności w jakich dochodziło do zażycia. Naukowcy sprawdzili, czy zmiana głównego powodu sięgania po konopie – na przykład z używania „dla relaksu” na używanie „żeby zasnąć” – wiąże się z tym, że w kolejnych dniach dana osoba używa ich częściej lub rzadziej. To umożliwiło sprawdzenie, czy zmiana dominującego powodu używania wiąże się z późniejszą częstotliwością konsumpcji.
Obserwacje na podstawie badania
Wyniki pokazały, że motywy rzeczywiście ulegają zmianom w czasie. Badacze zidentyfikowali dwa główne wzorce motywacyjne w dni robocze. Jeden obejmował wiele równoczesnych powodów sięgania po konopie (np. relaks, przyjemność, poprawa nastroju). Drugi był zdominowany przez używanie w celu poprawy snu oraz z powodu łatwej dostępności substancji.
Co istotne, przejścia między tymi wzorcami wiązały się z różnicami w późniejszej częstotliwości używania. Osoby, które deklarowały „wiele motywów” lub wskazywały motyw snu i dostępności, częściej raportowały intensywne używanie w kolejnych dniach. Z kolei przejście w odwrotnym kierunku (na pierwszym miejscu sen) wiązało się z niższą częstotliwością używania.
Oznacza to, że nie tylko sam fakt posiadania wielu powodów do używania ma znaczenie. Także to, które motywy stają się dominujące w danym okresie.
Kontekst ma znaczenie
Jednym z najcenniejszych elementów badania były odpowiedzi otwarte. Uczestnicy opisywali sytuacje takie jak stres po kłótni z partnerem, napięcie związane z obowiązkami zawodowymi, bezsenność, skutki uboczne leczenia onkologicznego czy poczucie samotności.
W kilku przypadkach zmiana motywu w kierunku używania „na sen” lub „żeby przetrwać trudny dzień” szła w parze z pogorszeniem nastroju, nasileniem lęku czy poczuciem izolacji. W innych sytuacjach konopie były używane głównie w kontekstach społecznych lub rekreacyjnych i nie towarzyszyło im wyraźne pogorszenie dobrostanu psychicznego.
To pokazuje, że motywy są zakorzenione w konkretnych wydarzeniach i stanach emocjonalnych. Bez uwzględnienia kontekstu trudno właściwie interpretować ich znaczenie kliniczne.
Wnioski z badania
To badanie pokazuje, że motywy używania konopi są dynamiczne i ściśle powiązane z codziennymi sytuacjami oraz stanem psychicznym. Krótkoterminowe zmiany w dominujących powodach sięgania po substancję mogą sygnalizować wzrost ryzyka intensywnego używania.
Autorzy podkreślają, że próba była niewielka, a dane opierały się na samoopisie. Mimo to badanie stanowi ważny krok w kierunku łączenia analizy statystycznej z jakościowym rozumieniem codziennego doświadczenia używania konopi.
Źródło:
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0376871625004272
Zostaw swój komentarz:
Mogą Cię zainteresować:
Dodaj komentarz