Ból fizyczny to nie tylko dolegliwość – to jeden z kluczowych predyktorów skuteczności terapii
uzależnień. U osób leczonych buprenorfiną, nasilenie bólu wpływa na ryzyko nawrotów,
pogorszenie stanu psychicznego i subiektywną jakość życia. Terapia uzależnień od opioidów nie
może pomijać aspektu bólu – musi go uwzględniać na każdym etapie leczenia.
Chroniczny ból jest częstym towarzyszem osób uzależnionych od opioidów. Dotyczy to zwłaszcza
tych, którzy początkowo przyjmowali leki przeciwbólowe w celach medycznych. Relacja między
bólem a uzależnieniem ma charakter dwukierunkowy. Ból może prowadzić do nadużywania
opioidów, a ich nadużywanie może z kolei obniżać próg bólu i pogłębiać problem.
W analizowanych badaniach wzięło udział 952 uczestników, z czego ponad 350 miało umiarkowany
lub silny ból. Badacze obserwowali ich w trakcie leczenia z użyciem długo działającej buprenorfiny
(BUP-XR). Jest ona jednym z głównych preparatów stosowanych w terapii OUD (opioid use
disorder).
Ból jako zmienna kluczowa w leczeniu uzależnienia od opioidów
W niniejszym badaniu przeanalizowano wpływ nasilenia bólu na retencję w leczeniu, abstynencję
opioidową oraz funkcjonowanie psychospołeczne u osób otrzymujących długo działający
buprenorfinian (BUP-XR). Na podstawie trzech niezależnych zestawów danych wykazano, że
rozpoczęcie terapii BUP-XR wiąże się z wyraźnym zmniejszeniem nasilenia bólu, które utrzymuje się
przez cały czas trwania leczenia i maleje jedynie częściowo podczas dłuższej obserwacji.
U osób zgłaszających umiarkowany lub silny ból na początku leczenia, bieżące doświadczanie bólu
korelowało z używaniem opioidów, głodem narkotykowym, objawami odstawienia oraz
pogorszeniem funkcjonowania psychospołecznego. Jednak – co ważne – ból nie był czynnikiem
prognozującym długość pozostawania w terapii.
Rola bólu przewlekłego w kontekście OUD
Literatura dotycząca przewlekłego bólu (trwającego ponad 3 miesiące) u pacjentów jest
niejednoznaczna. Niektóre badania sugerują, że farmakoterapia opioidowa prowadzi do zmniejszenia
bólu – szczególnie w przypadku dolegliwości o charakterze mięśniowo-szkieletowym. Jednak w
przypadku bólu o niespecyficznym pochodzeniu nie odnotowano istotnych efektów terapeutycznych.
Co istotne, dane z niniejszego badania nie zawierają informacji o typie bólu (czy był on
neuropatyczny, nocyceptywny, czy mięśniowo-szkieletowy). To utrudnia ocenę, czy efekty leczenia
różnią się w zależności od jego przyczyn. Autorzy postulują, by przyszłe badania klasyfikowały rodzaj
bólu, ponieważ etiologia może wpływać na efektywność leczenia i jego wpływ na ból.
Czy nasilenie bólu może utrudniać wychodzenie z uzależnienia?
Nowe badania sugerują, że tak. Ma to związek nie tylko z fizycznym cierpieniem, ale także z
jakością życia, nawrotami, depresją i skutecznością leczenia farmakologicznego.
Pomiar bólu odbywał się za pomocą Brief Pain Inventory (BPI), a inne zmienne obejmowały: poziom
depresji, objawy odstawienne, głód opioidowy, pogorszoną jakość życia fizycznego oraz nasilone
objawy odstawienne.
Wyniki pokazały, że u osób z silnym bólem każdy wzrost jego nasilenia znacząco obniżał szanse
utrzymania abstynencji. Współczynniki szans (OR) wynosiły 0,80–0,85. To oznacza, że wraz ze
wzrostem bólu o jeden punkt, szansa na abstynencję malała o 15–20%.
Warto zaznaczyć, że nie był to efekt zniechęcenia do leczenia – retencja w terapii pozostawała
niezależna od poziomu bólu. Uczestnicy kontynuowali leczenie, mimo gorszych wyników
abstynencyjnych, co podkreśla złożoność procesu zdrowienia.
Wnioski z badania
W praktyce oznacza to, że osoby z silnym bólem mogą wymagać szerszego wsparcia
psychologicznego i psychiatrycznego, a także modyfikacji farmakoterapii. Samo leczenie uzależnienia
nie wystarczy, jeśli nie towarzyszy mu adekwatne leczenie bólu. Dlatego regularne monitorowanie
nasilenia bólu, np. systematycznie przy każdej wizycie, czy obserwowanie dynamicznych zależności
między opioidami a bólem mogłoby dostarczać pełniejszego obrazu doświadczeń pacjenta i stanowić
podstawę dla zintegrowanych strategii leczenia, które zwiększają skuteczność terapii
farmakologicznej.
Źródło:
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0376871625003552
Zostaw swój komentarz:
Dodaj komentarz