Kto jest narażony na ryzyko uzależnienia od konopi indyjskich?

Jeszcze kilka lat temu konopie indyjskie kojarzyły się głównie z subkulturą i nielegalnym obrotem.
Dziś są one dostępne legalnie w wielu krajach, a w świadomości społecznej zyskują wizerunek
łagodniejszej używki lub środka terapeutycznego. Ten zwrot w postrzeganiu marihuany ni
pozostaje jednak bez konsekwencji – zarówno dla polityki zdrowotnej, jak i dla badań naukowych,
które muszą nadążyć za nowymi realiami.

Eksperci z American Psychological Association ostrzegają, że obecna sytuacja – zwłaszcza jeśli chodzi
o produkty o wysokim stężeniu THC – stanowi „niezbadane terytorium naukowe”. Koncentraty
dostępne na rynku rekreacyjnym znacznie różnią się od marihuany, która była przedmiotem
większości dotychczasowych badań. Skutki ich długotrwałego stosowania są trudne do przewidzenia,
ale coraz więcej danych wskazuje na powiązania z pogorszeniem zdrowia psychicznego,
uzależnieniem, epizodami psychotycznymi czy zaburzeniami afektywnymi.

Równocześnie obserwujemy zmiany społeczne i pokoleniowe – młodzi dorośli, tacy jak
przedstawiciele Gen Z, często podchodzą do marihuany w sposób pozornie świadomy, deklarując
„kontrolowane użycie” lub okresową abstynencję (tzw. damp lifestyle). Ale czy to wystarczy, by
uniknąć uzależnienia?

Badania nad ryzykiem uzależneinia

Właśnie na to pytanie próbują odpowiedzieć badacze z Uniwersytetu SWPS, których projekt pozwolił
lepiej zrozumieć psychologiczne i społeczne czynniki ryzyka – nie tylko związane z częstotliwością
używania, ale też z osobowością, historią relacji, podatnością na stany depresyjne i relacje z rodziną
pochodzenia.

Zespół badawczy z Centrum Badań Neuropoznawczych Uniwersytetu SWPS przeanalizował dane od 1
635 osób używających konopi indyjskich, które wzięły udział w internetowym badaniu. Uczestnicy
wypełnili kwestionariusze mierzące nie tylko częstotliwość używania marihuany, ale także inne
aspekty związane z używaniem substancji psychoaktywnych. Na tej podstawie zidentyfikowano
zarówno główne czynniki ryzyka rozwoju uzależnienia, jak i elementy, które modyfikują jego przebieg.
Analiza została przeprowadzona przy użyciu wielowymiarowych modeli regresji, co pozwoliło
dokładnie określić, które zmienne istotnie wpływają na występowanie objawów uzależnienia od
marihuany (według Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób, ICD-10).

Co zwiększa ryzyko uzależnienia?

Najsilniejszym i najbardziej przewidywalnym czynnikiem okazała się oczywiście częstotliwość
używania konopi indyjskich. Ciekawe jednak okazało się także to, że siła związku między
częstotliwością używania konopi a objawami uzależnienia nie jest stała – może być modyfikowana
przez dodatkowe czynniki. Badanie ujawniło także inne istotne predyktory:
 długość okresu używania konopi indyjskich – długotrwałe zażywanie zwiększa ryzyko bardziej
niż krótkotrwałe,
 doświadczenie lub poszukiwanie leczenia związanego z uzależnieniami,
 ogólny wzorzec zażywania innych substancji psychoaktywnych,
 status relacji międzyludzkich – osoby samotne mogą być bardziej podatne na rozwój
problemów związanych z używaniem marihuany,
 historia używania substancji psychoaktywnych w rodzinie – dziedziczone wzorce i
doświadczenia rodzinne mogą pogłębiać ryzyko.
Zestawienie tych czynników pokazuje, że ryzyko uzależnienia nie wynika jedynie z zachowań
bieżących, ale także z historii zdrowia psychicznego i środowiska rodzinnego.

Dlaczego te wnioski są istotne?

Wyniki badania podważają uproszczony obraz uzależnienia jako prostego następstwa częstego
używania substancji. Najnowsze badanie pokazuje, że czynniki takie jak długość używania konopi,
status relacyjny oraz rodzinne doświadczenia z substancjami psychoaktywnymi mogą znacząco
zwiększać ryzyko uzależnienia. Nawet u osób, które niekoniecznie sięgają po marihuanę codziennie.
Im więcej wiemy o mechanizmach ryzyka i ich moderatorach, tym skuteczniej możemy zapobiegać
rozwijaniu się uzależnień . Zwłaszcza u osób z grup szczególnego ryzyka. To cenna wiedza dla
specjalistów, profilaktyków, a także użytkowników, którzy chcą świadomie kontrolować własne
zdrowie psychiczne.

Źródło:
https://swps.pl/nauka-i-badania/nasze-dzialania/publikacje-wysoko-punktowane/33750-kto-jest-
narazony-na-ryzyko-uzaleznienia-od-konopi-indyjskich
https://journals.lww.com/jan/abstract/2022/01000/who_is_at_risk_of_developing_cannabis_depen
dence_.6.aspx
https://www.apa.org/
https://www.apa.org/monitor/2022/07/special-cannabis-mental-health