Udar, niewydolność serca i używki – znaczenie kontekstu społecznego

Najnowsze badania potwierdzają, że używki takie jak alkohol, opioidy, kokaina czy konopie zwiększają ryzyko udaru mózgu u osób z niewydolnością serca. Co więcej, zagrożenie to rośnie, jeśli chory mieszka w społeczności dotkniętej ubóstwem.

Niewydolność serca i udar mózgu to dwa poważne problemy zdrowotne, które coraz częściej dotykają osoby młodsze i aktywne zawodowo. Dla wielu z nich używki – od alkoholu po marihuanę – stanowią codzienność oraz sposób radzenia sobie ze stresem, bólem lub samotnością. Niestety, to pozorne rozwiązanie niesie za sobą poważne konsekwencje zdrowotne.

Badacze z Wayne State University oraz Uniwersytetu Michigan postanowili sprawdzić, jak stosowanie substancji psychoaktywnych wpływa na ryzyko udaru mózgu w populacji osób z niewydolnością serca oraz jakie znaczenie mają w tym kontekście warunki społeczne, w których żyją pacjenci.

Co wykazała analiza?

W badaniu uwzględniono ponad 230 tysięcy pacjentów z rozpoznaną niewydolnością serca. Ich dane zestawiono z poziomem tzw. Distressed Community Index (DCI), który odzwierciedla stopień zamożności lub ubóstwa lokalnej społeczności. Analiza pozwoliła ocenić, czy używki – w tym alkohol, opioidy, kokaina i marihuana – wiążą się z większym ryzykiem udaru niedokrwiennego mózgu oraz czy ryzyko to zmienia się w zależności od sytuacji społeczno-ekonomicznej pacjentów.

Wyniki są alarmujące. Osoby z niewydolnością serca, które zgłaszały używanie substancji psychoaktywnych, były istotnie bardziej narażone na wystąpienie udaru mózgu, zwłaszcza jeśli mieszkały w społecznościach o wysokim wskaźniku DCI. Wśród pacjentów używających kokainy, marihuany lub opioidów ryzyko udaru rosło niezależnie od poziomu zamożności, jednak najwyższe było w uboższych dzielnicach.

Alkohol i opioidy – cichy katalizator udaru

Choć alkohol pozostaje substancją legalną i społecznie akceptowaną, jego wpływ na układ sercowo-naczyniowy może być szczególnie szkodliwy przy współistnieniu chorób przewlekłych. W badaniu wykazano, że osoby nadużywające alkoholu częściej doświadczały udaru mózgu, a ryzyko to było niemal dwukrotnie wyższe w porównaniu z osobami niepijącymi. Związek ten był szczególnie silny wśród osób żyjących w społecznościach o wysokim poziomie ubóstwa.

Podobny efekt zaobserwowano w przypadku opioidów. Substancje te, powszechnie stosowane w leczeniu bólu, coraz częściej używane są w sposób problematyczny. Pacjenci z niewydolnością serca, którzy przyjmowali opioidy, byli wyraźnie bardziej narażeni na udar mózgu, zwłaszcza jeśli mieszkali w dzielnicach o niskim statusie społeczno-ekonomicznym. Może to wynikać zarówno z fizjologicznego wpływu opioidów na układ krążenia, jak i z ograniczonego dostępu do opieki zdrowotnej w tych regionach.

Kokaina i konopie – nie tylko „rekreacja”

Wyniki badania podważają przekonanie, że konopie i kokaina są używkami o niewielkim znaczeniu zdrowotnym. Ich stosowanie również istotnie zwiększało ryzyko udaru mózgu u pacjentów z niewydolnością serca. W przypadku konopi mechanizm może obejmować wzrost ciśnienia tętniczego oraz zmniejszenie elastyczności naczyń krwionośnych. Kokaina natomiast prowadzi do gwałtownych skoków ciśnienia, zaburzeń rytmu serca oraz zapalenia naczyń, co sprzyja powstawaniu zakrzepów.

Co istotne, osoby mieszkające w zamożniejszych dzielnicach, które używały kokainy, również były bardziej narażone na udar mózgu niż ich rówieśnicy nieużywający substancji. Sugeruje to, że sama używka, niezależnie od tła społecznego, stanowi silny czynnik ryzyka.

Znaczenie kontekstu społecznego

Jednym z kluczowych wniosków płynących z badania jest rola środowiska społeczno-ekonomicznego. Zamieszkiwanie w społecznościach o wysokim wskaźniku DCI, charakteryzujących się bezrobociem, niskimi dochodami i ograniczoną infrastrukturą opieki zdrowotnej, zwiększa podatność na udar w przypadku sięgania po używki. Może to wynikać z ograniczonego dostępu do profilaktyki, opieki kardiologicznej i edukacji zdrowotnej, a także z wyższego poziomu stresu i zaburzeń psychicznych, które sprzyjają sięganiu po substancje psychoaktywne jako formę samoleczenia.

Wnioski z badania

Dla specjalistów pracujących z osobami uzależnionymi lub zmagającymi się z chorobami serca wyniki tego badania mają istotne znaczenie praktyczne. Pokazują, że używki – także te legalne – mogą istotnie zwiększać ryzyko poważnych incydentów zdrowotnych, takich jak udar mózgu. Szczególną uwagę należy poświęcić pacjentom z chorobami przewlekłymi oraz osobom żyjącym w warunkach społecznego wykluczenia. Integracja profilaktyki uzależnień z opieką kardiologiczną i neurologiczną powinna stać się jednym z priorytetów współczesnej medycyny publicznej.

Źródło:
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0376871625003436