Alkohol w okresie prenatalnym zmienia mózg i mowę dziecka

Picie alkoholu w czasie ciąży wiąże się z trwałymi zmianami w mózgu dziecka i gorszymi umiejętnościami komunikacyjnymi. Najnowsze badanie opublikowane w czasopiśmie Drug and Alcohol Dependence pokazuje kolejne konsekwencje łamania abstynencji w czasie ciąży.

Jak alkohol wpływa na rozwój mózgu płodu

Badanie objęło 98 dzieci w wieku od 4 do 8 lat. 46 było narażonych na działanie alkoholu w okresie prenatalnym (PAE). Zaś 52 stanowiło grupę kontrolną bez ekspozycji na alkohol przed narodzinami.

Pod lupą znalazły się drogi białej materii mózgowej — struktury łączące różne obszary mózgu, które są ważne m.in. dla przetwarzania języka. Zespół wykorzystał rezonans magnetyczny (diffusion MRI), by zmierzyć asymetrię białej materii w pięciu kluczowych trasach neurologicznych.

Zmiana asymetrii i jej konsekwencje

U dzieci z PAE zidentyfikowano zmieniony wzorzec asymetrii białej materii w obszarach związanych z przetwarzaniem języka. To nie tyle „uszkodzenie”, co inny sposób organizacji tych ścieżek neuroanatomicznych — i ma on konsekwencje funkcjonalne.

Gdy naukowcy sprawdzili powiązania między asymetrią a umiejętnościami komunikacyjnymi, okazało się, że u dzieci nienarażonych na alkohol większa asymetria (po lewej stronie) byłaby związana z lepszym funkcjonowaniem językowym. Z kolei u dzieci z PAE większa asymetria nie przekładała się na lepsze umiejętności komunikacyjne. Odwrotnie niż u dzieci z grupy kontrolnej.

To oznacza, że prenatalna ekspozycja na alkohol zmienia sposób, w jaki mózg „organizuje” drogi nerwowe odpowiedzialne za mowę. To z kolei przekłada się na słabsze umiejętności komunikacyjne.

Jak mierzono mowę i komunikację

Rodzice wypełniali Children’s Communication Checklist, 2nd edition (CCC-2). To narzędzie oceniające różne aspekty komunikacji u dzieci, takie jak rozumienie mowy, wykorzystanie języka w rozmowie czy spójność wypowiedzi.

Wyniki wykazały, że dzieci z PAE miały generalnie niższe oceny we wszystkich analizowanych skalach komunikacji niż rówieśnicy bez ekspozycji na alkohol.

Co to oznacza dla zdrowia publicznego

Wyniki badania potwierdzają, że narażenie na działanie alkoholu w okresie prenatalnym nie tylko wpływa na zdrowie fizyczne. Także na neuropsychologiczne funkcje poznawcze, takie jak język i komunikacja. Zmiany w strukturze białej materii mają związek z trudnościami językowymi i społecznymi, które mogą utrzymywać się w wieku przedszkolnym i szkolnym.

Badanie podkreśla, że nie istnieje bezpieczna dawka alkoholu w ciąży. Nawet stosunkowo niewielka ekspozycja może prowadzić do trwałych zmian w organizacji układu nerwowego, które mają konsekwencje w codziennym funkcjonowaniu dziecka.

Źródło: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0376871625001279